Serdecznie zapraszamy na spotkanie Warszawskiego Towarzystwa Genealogicznego, które odbędzie się 26 lutego 2024 (poniedziałek) o godzinie 18:00 w Klubokawiarni POŻYTECZNA w Alei Niepodległości 135 (tuż przy stacji Metro Racławicka).
Prelekcję pod tytułem: Kurpie Zielone. (Nie)znana część Mazowsza wygłosi pani Maria Weronika Kmoch — historyczka i regionalistka, popularyzująca historię i kulturę regionu kurpiowskiego
Kurpie Zielone to zarówno określenie regionu, jak i grupa etnograficzna ludności polskiej, zamieszkująca teren Puszczy Zielonej na Mazowszu.
Zasiedlanie Puszczy Zielonej nasiliło się w XVII wieku. Wcześniej Puszczę Zieloną zamieszkiwano wyłącznie sezonowo, podczas prac dla książąt mazowieckich, a potem królów polskich. Po potopie szwedzkim zaczęło się stałe osadnictwo, najczęściej o charakterze rolniczym. Część osadników stanowili emigranci z luterańskich Prus Książęcych, a część chłopi pańszczyźniani – uciekinierzy z majątków szlacheckich oraz szlachta, w tym także banici.
Specyficzne środowisko i historyczne doświadczenia są przyczyną, dla której tzw. kurpiowski charakter utożsamiany jest z uporem, oszczędnością i umiłowaniem wolności. Ten mit ukształtowały wydarzenia z XIX wieku. Podczas obydwu powstań narodowych Kurpie prowadzili wyjątkowe liczne bitwy i potyczki z zaborcą.
Maria Weronika Kmoch – historyczka, regionalistka, nauczycielka, wikipedystka, działaczka społeczna. Autorka bloga Kurpianka w wielkim świecie (www.kurpiankawwielkimswiecie.pl), dwóch książek i setek artykułów z zakresu historii regionalnej. Badaczka historii i dziedzictwa Północnego Mazowsza, szczególnie Kurpiowszczyzny i rodzinnej gminy Jednorożec. Członkini Ostrołęckiego Towarzystwa Naukowego, Związku Kurpiów oraz organizacji pozarządowych w powiecie przasnyskim i makowskim. Członkini zarządu Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego Oddział Północno-Mazowiecki w Ciechanowie. Przy Stowarzyszeniu „Przyjaciele Ziemi Jednorożeckiej” od 2018 r. prowadzi Jednorożeckie Archiwum Społeczne. Organizatorka i koordynatorka szkolnych i regionalnych projektów opartych o Wikipedię, np. akcji „Wikipedia na Kurpiowszczyźnie”.
Podczas spotkania będzie można się zapoznać z biuletynem Quaerenda.
Serdecznie zapraszamy na spotkanie Warszawskiego Towarzystwa Genealogicznego, które odbędzie się 29 stycznia 2024 (poniedziałek) o godzinie 18:00 w Klubokawiarni POŻYTECZNA w Alei Niepodległości 135 (tuż przy stacji Metro Racławicka).
Prelekcję pod tytułem: Przodkowie uniccy i prawosławni wygłosi członek WTG Damian Panasiuk.
Damian Panasiuk — ekonomista środowiska, pracownik Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego, od 40 lat zgłębiający losy ludności pogranicza na Chełmszczyźnie. Brał udział w odnowieniu cmentarza prawosławnego w Czerniczynie k. Hrubieszowa po 70 latach od jego opuszczenia.
Na wschodniej Lubelszczyźnie (Chełmszczyźnie i Podlasiu) wiele osób ma nazwiska z zachodnioukraińską końcówką „-uk”. Niewielu jednak stara się dotrzeć do swoich korzeni, nieliczni z zaskoczeniem dowiadują się, że ich przodkowie przed 1905 roki byli prawosławnymi, a jeszcze wcześniej unitami (grekokatolikami). Unicka diecezja chełmska była ostatnią w imperium rosyjskim i została zlikwidowana w 1875 roku. Rusini chodzący do cerkwi grekokatolickiej byli zmuszeni do przejścia na prawosławie. Dopiero po 30 latach akt tolerancyjny cara pozwolił im na zmianę wyznania. W efekcie ludność mówiąca kiedyś po ukraińsku po 1905 roku stała się wiernymi kościoła rzymskokatolickiego i w 1945 roku jako Polacy nie została wysiedlona do ZSRR. Prelekcja pokaże tło historyczne zmian religijnych i trudności w poszukiwaniach genealogicznych, które wynikają z istnienia równoległej sieci parafialnej grecko i rzymskokatolickiej, zmian zapisu imion i nazwisk z wersji ukraińskiej na rosyjską i polską oraz „bieżeństwa” czyli przymusowej ewakuacji ludności do Rosji w 1915 roku.
Klubokawiarna POŻYTECZNA jest prowadzona przez fundację opiekującą się osobami z niepełnosprawnościami. Przed i podczas spotkania można będzie kupić świetnie wypieki, a przed spotkaniem nawet zjeść obiad. Zachęcamy do wypróbowania oferowanych potraw, tym bardziej że lokal na spotkanie jest nam użyczany nieodpłatnie.
Skarbnik przypomina członkom WTG o składkach w kwocie 90 zł płatnych na konto Credit Agricole Bank Polska S.A. nr 90 1940 1076 3218 2246 0000 0000
25 października 2023 w Chrześcijańska Akademia Teologiczna (ChAT) odbyła się konferencja CMENTARZE W POLSCE – STAN OBECNY I PERSPEKTYWY ZMIAN. Warszawskie Towarzystwo Genealogiczne było współorganizatorem konferencji prowadząc panel „Genealogiczne konteksty cmentarzy”. W jego ramach wykłady poprowadzili członkowie WTG: Piotr Nojszewski, Maciej Markowski, Michał Marciniak i Anna Wiernicka.
Dziękujemy profesorowi Tadeuszowi Zielińskiemu za zaproszenie do współuczestniczenia w tym wydarzeniu. Wykłady okazały się inspirujące dla obydwu stron, a rozmowy kuluarowe napawają optymizmem w sprawie dalszej współpracy przynoszącej korzyści obu środowiskom.
Program konferencji znajduje się pod fotorelacją przygotowaną przez Igora Strojeckiego.
Program Cmentarze w Polsce – stan obecny i perspektywy zmian
10.00 Otwarcie spotkania: abp prof. dr hab. Jerzy Pańkowski – Rektor ChAT
10.05–10.20 – Wystąpienie dr hab. Adama Bodnara – prof. Uniwersytetu SWPS, Rzecznika Praw Obywatelskich VII kadencji (2015 – 2021)
10.20–11.45 Panel I „Między archaicznością a wyzwaniami współczesności. Prawo pogrzebowe w Polsce” Archaiczna ustawa z 1959 r. o cmentarzach i pochówkach podlega powszechnej krytyce. Projekty nowych regulacji prawa pogrzebowego przygotowała administracja rządowa i społeczna Inicjatywa (Nie)zapomniane Cmentarze. Perspektywa zmian w ustawodawstwie nie jest oczywista, ale wciąż należy przypominać jakie nowe rozwiązania zasługują na pilne wprowadzenie, by uwzględnić oczekiwania obywateli. Panel prawniczy podczas naszego sympozjum ma umożliwić krytyczne spojrzenie na istniejące projekty prawodawcze oraz wypunktować najważniejsze postulaty na przyszłość. W panelu wystąpią: dr hab. nauk prawnych Małgorzata Bednarek – autorka książek, studiów i artykułów z dziedziny prawa, prof. Jacek Sobczak – profesor nauk prawnych, sędzia Sądu Najwyższego w stanie spoczynku, nauczyciel akademicki, Wojciech Labuda – pełnomocnik Prezesa Rady Ministrów ds. ochrony miejsc pamięci, Maciej Lipiński – prezes zarządu Fundacji Kamienie Niepamięci, Krzysztof Wolicki – Prezes Polskiego Stowarzyszenia Pogrzebowego. Moderator – prof. Tadeusz J. Zieliński, prorektor ChAT, radca prawny.
11.45–13.30 Panel II „Genealogiczne konteksty cmentarzy”
11.45–12.10 –„Znaczenie cmentarzy dla genealogów – pole do współpracy z grobbersami” – Piotr Nojszewski (Warszawskie Towarzystwo Genealogiczne)
Autor skupi się na tym czemu aktywność grobbersów jest istotna dla genealogów i jakie działania mogą znacznie zwiększyć społeczne korzyści z porządkowania cmentarzy i opieki nad grobami.
12.10-12.25 – „Społeczna funkcja cmentarzy okiem genealoga” – dr inż. Maciej Adam Markowski (Warszawskie Towarzystwo Genealogiczne)
Prelegent zasygnalizuje temat spotkań i zachowań ludzi na cmentarzach w XIX i XXI wieku z perspektywy genealoga. Czy coś się przez te czas zmieniło? Jak dzięki cmentarzom zdobywamy przydatne informacje do odtwarzania historii rodziny.
12.25-12.50 – „Gdzie możemy szukać informacji o cmentarzach i ludziach na nich pochowanych?” – Michał Jan Marciniak (Warszawskie Towarzystwo Genealogiczne)
Podczas wystąpienia zostaną omówione zasady dostępu do materiałów archiwalnych znajdujących się w urzędach stan cywilnego, archiwach państwowych oraz kartoteki cmentarnej. Pokazane zostaną przykłady wyszukiwarek cmentarnych online oraz dokumentów dotyczące zmarłych oraz cmentarzy.
12.50-13.15 „Postanowiłam woli mojej ostateczne rozporządzenie uczynić…” –o zapisach testamentowych żydowskich mieszkańców Warszawy w XIX wieku – dr Anna Wiernicka, (Warszawskie Towarzystwo Genealogiczne)
Właściwa funkcja notariatu publicznego, znanego w Rzeczypospolitej w okresie przedrozbiorowym, ukształtowała się wraz z wprowadzeniem w 1808 r. na obszarze Księstwa Warszawskiego francuskiej ustawy notarialnej z 1803 r. Spośród aktów dobrej woli sporządzanych przed notariuszem zdecydowanie wyróżniają się testamenty. Spisy ostatniej woli są źródłem najbardziej prywatnych i niewypowiedzianych oczekiwań oraz życzeń testatorów. Zawierają nie tylko dyspozycje dotyczące podziału majątku spadkodawców, ale także rady na dalsze życie ich potomków, a nawet zalecenia co do ceremonii pogrzebowej i wyglądu nagrobka. Informują również o ich dążeniach, relacjach rodzinnych, priorytetach życiowych i troskach. A dla genealogów są niezastąpionym źródłem do nakreślenia portretu mniej bądź bardziej odległego antenata.
Moderatorzy – Michał Jan Marciniak, Piotr Nojszewski (Warszawskie Towarzystwo Genealogiczne)
13.30–14.15 przerwa na kawę/posiłek
14.30–15.30 panel III – „Ekologiczne, społecznie angażujące, czułe — inne oblicza pochówków w XXI wieku”
14.15–14.45 Recompose. Re-Erdigung. Kompostowanie jako funeralna technologia i filozofia przyszłości – dr Łucja Lange – Uniwersytet Łódzki Terramacja lub naturalna redukcja organiczna to synonimy kompostowania – słowa, które kojarzymy z ekologią, organicznymi odpadkami lub wsią. Użycie słowa kompostowanie w odniesieniu do ludzkich zwłok może budzić (i budzi) skrajnie różne reakcje od obrzydzenia do sielskiego romantyzowania śmierci i pochówku. Katrina Spade założycielka Urban Death Project od 2017 roku intensywnie pracowała w stanie Waszyngton nad możliwością wprowadzenia opracowanego przez nią sposobu postępowania z ludzkim ciałem po śmierci, by doprowadzić do szybkiego rozkładu i przemiany w żyzny hummus. Kompostowanie jest dozwoloną praktyką w Szwecji, w Niemczech od 2022 roku oraz w czterech amerykańskich stanach (w kolejnych trzech decyzje dopiero zapadną lub już zapadły, ale praktyka dozwolona będzie dopiero od roku 2024 lub później).
14.45–15.15 Pogrzeb DIY. Porównanie sytuacji w wybranych krajach Zachodu i w Polsce – dr Kuba Maria Mazurkiewicz – ASP w Warszawie. W krajach Zachodnich (np. Niemcy, Wielka Brytania) istnieją organizacje społeczne oraz przedsiębiorstwa zachęcające do wzięcia spraw związanych z pogrzebem w swoje ręce. W wymiarze minimalnym może polegać to na zbudowaniu i ozdobieniu trumny przez bliskich zmarłej osoby, bardziej holistyczne podejście obejmuje również samodzielne umycie ciała, wykopanie grobu, a nawet transport zwłok na miejsce pochówku. Pogrzeb w formule Do It Yourself (ang. zrób to sam) jest w kontekście konwencjonalnych zachodnich rytuałów pogrzebowych nowatorską propozycją, wynikającą z filozofii, którą za Philippem Arièsem określić można jako ponowoczesne „oswajanie śmierci”. Podejście to warto rozważyć szeroko, między innymi jako: metodę pomocną w przeżywaniu żałoby; rodzaj mody; próbę skorelowania stylu życia (lifestyle) ze stylem umierania (deathstyle); czy jako typowo rynkową nowinkę rozszerzającej ofertę przedsiębiorstwa branży funeralnej w celu zwiększenia zysków. Ważnym kontekstem rozważania o zachodnich DIY funerals i home funerals jest sytuacja w Polsce, gdzie istnieją równolegle dwa rodzaje „tradycyjnego pogrzebu”. Pierwszym jest najbardziej popularny obecnie pochówek organizowany przez firmę funeralną, ale istnieje również drugi, rzadki, ale ciągle występujący, szczególnie na wsiach, pochówek organizowany przez bliskich, sąsiadów i lokalną społeczność. W Polsce, przeciwnie do omawianych krajów zachodnich, ciągłość pogrzebu jako rytuału bliskiego człowiekowi nie została nigdy przerwana. Moderatorka – Maria Puchalska (Instytut Dobrej Śmierci)
Temat: ChatGPT kontra Bard. Genealog w świecie sztucznej inteligencji.
Prelegent:Piotr Nojszewski, członek zarządu WTG
Przyszłość już tu jest. Sztuczna inteligencja może stanowić wsparcie w pracy genealoga. Pozwala na przykład przyspieszyć niektóre monotonne prace. Jednak w pewnych sytuacjach jej użycie może prowadzić w niespodziewany sposób na manowce. Wystąpienie będzie ilustrowane zabawnymi przykładami. Jego celem jest zachęcenie genealogów do sięgnięcia po nowe narzędzia, ale ze świadomością ryzyk, jakie niosą.
Podczas spotkania będzie można się zapoznać z biuletynem Quaerenda.
25 września 2023 w Klubokawiarni POŻYTECZNA w Alei Niepodległości 135 o skomplikowanej historii Śląska opowiadał Piotr Fuglewicz, autor książki Cokoły przechodnie. Życiorysy z pogranicza.
Piotr Fuglewicz działacz społeczny, przedsiębiorca, informatyk, pisarz i przewodnik po Śląsku (wikipedia) na kanwie swojej najnowszej książkiprzedstawił meandry historii różnych części Śląska, wyjaśnił niektóre mity i postarał się zlikwidować nieco białych plam w wiedzy o Śląsku.
Cokoły przechodnie to zbiór biogramów mniej znanych Ślązaków i postaci związanych z tym regionem, żyjących tu i działających na przestrzeni XIX i XX wieku, zapomnianych bądź świadomie wymazanych z kart historii. Jak pisze Piotr Fuglewicz, to dwa tuziny portretów ludzi z górnośląskiego pogranicza ukazane na tle jego skomplikowanych, nierzadko tragicznych dziejów. Życiorysy niesztampowe, w dużej mierze oparte na wspomnieniach i własnych doświadczeniach autora, osadzone w realiach i faktach, ale ukazujące ludzkie pasje i marzenia, będące niejednokrotnie inspiracją i motorem zmian kulturowych i cywilizacyjnych.
Pozycja obowiązkowa dla miłośników Górnego Śląska i tych, którzy ciekawi są mniej znanej historii tego regionu.
Serdecznie zapraszamy na spotkanie Warszawskiego Towarzystwa Genealogicznego, które odbędzie się 26 czerwca 2023 (poniedziałek) o godzinie 18:00 w Klubokawiarni POŻYTECZNA w Alei Niepodległości 135 (tuż przy stacji Metro Racławicka).
Temat: 50 lat pod rękę z genealogią.
Prelegent: Lech Tomasz Jabłoński (ur. 1947), emerytowany pracownik Uniwersytetu Warszawskiego, genealog z zamiłowania, członek WTG od 1995 roku, przez wiele lat w Zarządzie WTG, a okresowo jego wiceprezes, autor czterech książek z dziedziny genealogii i wielu artykułów.o treści genealogicznej.
Podczas spotkania będzie można się zapoznać z biuletynem Quaerenda.
Serdecznie zaprasza
Zarząd WTG
Klubokawiarna POŻYTECZNA jest prowadzona przez fundację opiekującą się osobami z niepełnosprawnościami. Przed i podczas spotkania można będzie kupić świetnie wypieki, a przed spotkaniem nawet zjeść obiad. Zachęcamy do wypróbowania oferowanych potraw, tym bardziej że lokal na spotkanie jest nam użyczany nieodpłatnie.
Skarbnik przypomina członkom WTG o składkach w kwocie 90 zł płatnych na konto Credit Agricole Bank Polska S.A. nr 90 1940 1076 3218 2246 0000 0000
Zdjęcie: Igor Strojecki. Na zdjęciu Lech Tomasz Jabłoński wraz z autorem zdjęcia.
27 marca 2023 (poniedziałek) o godzinie 18:00 w Klubokawiarni POŻYTECZNA w Alei Niepodległości 135 (tuż przy stacji Metro Racławicka) odbyło się spotkanie Warszawskiego Towarzystwa Genealogicznego.
Prelekcję na temat Etnogeneza Słowian w świetle badań genetycznych z terenów ziem Polski poprowadził Łukasz Maurycy Stanaszek antropolog i archeolog, kustosz dyplomowany, kierownik Pracowni Antropologicznej w Państwowym Muzeum Archeologicznym w Warszawie, popularyzator nauki, badacz i odkrywca Urzecza (gwar. Łurzyce), podwarszawskiego mikroregionu etnograficznego.
Nieliczne źródła pisane i wciąż napływające znaleziska archeologiczne jednoznacznie wskazują, że początków Słowian należy szukać w tzw. kulturze kijowskiej nad górnym i środkowym Dnieprem. W ostatnich latach analizy genetyczne (DNA) stały się znakomitym narzędziem w badaniach etnogenetycznych, wzbogacając dotychczasowe ustalenia historyków, archeologów i antropologów. W przypadku pochodzenia Słowian – ze względu na obrządek ciałopalenia – możemy jedynie porównać ich mocno już zhybrydyzowaną, średniowieczną strukturę genetyczną (po X w.) do struktur wcześniejszych, sprzed czasu ich hipotetycznej ekspansji. Pomocne w ustaleniach przynależności kulturowej i ruchów migracyjnych są też badania niektórych grup ludności współczesnej, odznaczających się niekiedy dość sporą stabilnością osadniczą.
Nagranie rozmowy z Łukaszem Maurycym Stanaszkiem na temat Etnogeneza Słowian w świetle badań genetycznych z terenów ziem Polski (nie ze spotkania).
27 lutego 2023 odbyło się spotkanie Warszawskiego Towarzystwa Genealogicznego, podczas którego prelekcję na temat Wybrane pozametrykalne źródła staropolskie dla Mazowsza poprowadził Tomasz Mazewski, członek WTG.
Ubogie metryki po łacinie są oznaką wejścia z naszymi badania genealogicznymi w okres staropolski, przynajmniej dla Mazowsza. Metryki te są zwykle skąpe w informacje dotyczące, np. imion rodziców nowożeńców. Wnioskowanie na podstawie tylko metryk kościelnych jest zwykle procesem trudnym. Większość genealogów posiłkuje się wtedy herbarzami, jeśli bada szlacheckich przodków lub kończy poszukiwania.
Tomasz Mazewski starał się pokazać, że okres staropolski ma dużo więcej źródeł niż tylko metryki. Według niego księgi grodzkie i ziemskie nie są tak straszne, jak je malują. Ukazują one nie tylko suche fakty jak sprzedaż czy kupno wsi, zastawy i pokwitowania, ale również mentalność dawnych ludzi. W księgach sądowych zawarte są również inwentarze dóbr opisujące nie tylko dwory, ale i budynki chłopów z danej wsi. Kolejnym źródłem są Metryki Koronne, które nie zawierają samych najważniejszych dokumentów dotyczących największych rodów dla Rzeczpospolitej Polskiej, ale także informacje o sprzedaży czy kupnie wsi drobnej szlachty mazowieckiej. Przedstawił też ich burzliwą historię i zaprezentował, czym Metryki Koronne różnią się od Metryki Księstwa Mazowieckiego.
Tomasz Mazewski genealogią zajmuje się wnikliwie od kilku lat. Wszyscy przodkowie, których udało mu ustalić, pochodzą z Mazowsza. Szczególnym dla niego terenem poszukiwań genealogicznych jest historyczna Ziemia Zakroczymska, z której pochodzi ponad połowa jego przodków.
